Maarten Bouwhuis

Waarom dragen schaatsers geen helm?

27 okt 2014 - Maarten Bouwhuis

Ik ben een fanatieke sporter. Tennissen, fietsen, skiën, schaatsen, soms nog hockeyen, Ik doe het allemaal, en wil altijd meer. De inbouwkast op de babykamer is toch vooral mijn sportkast. Waar moet ik al die kleding en schoenen anders laten? En de kleine staat echt nog niet op de tennisbaan of ‘t hockeyveld . Hoewel dat heel snel gaat, zeggen andere ouders.

De eerste stappen van mijn dochters in de sportwereld moeten geweldig zijn. Ik ben erbij en zorg voor de gebruikelijke foto’s (check Facebook in 2016). Maar op die foto’s is één ding totaal anders dan toen ik zelf begon met sporten. Ik ski en schaats vanaf mijn zesde en als tiener reed ik op een racefiets naar Luxemburg en terug. Samen met een vriend op fietsvakantie. Dwars door de Ardennen, geen idee hoe zwaar dat zou zijn.

Wat is er dan anders op die kinderfoto’s? Dertig jaar geleden was de wereld van de sporter veel veiliger, althans dat dacht men. Niemand fietste met een helm. Niemand skiede met een helm en niemand schaatste met een helm. Hoewel dat laatste nog steeds niet erg in is. Zijn mijn sporten onveiliger geworden? De openbare weg waarop we fietsen is drukker met verkeer. We skiën harder en meer off-piste. En de schaatsbaan is altijd vol. Maar hoe groot is dit verschil nu echt? Waarom droeg vroeger niemand een helm en is het nu verplicht voor kinderen op de piste en voor elke wielrenner die een toertocht rijdt?

Het antwoord is: tijdgeest en incidenten in de topsport. Wielrennen met een helm deed je niet. De bekende profs in de jaren 80 droegen ook geen helm. Denk aan de wilde manen van Rooks en Teunissen wapperend in de wind. In 1995 overlijdt Fabio Casartelli tijdens de Tour in de afdaling van de Col de Portet. Hij knalde met zijn hoofd tegen een rotsblok. Hij droeg geen helm. Vanaf dat moment begint de kanteling in de wielersport. Het duurt dan nog jaren voordat een helm verplicht is voor profs. Amateurs volgen het goede voorbeeld en dragen nu allemaal een helm. Een enkeling daargelaten, maar dat begrijpt niemand.

Tien jaar geleden skiede niemand met een helm. Nu is het verplicht in Oostenrijk en Italië voor kinderen onder de 15 jaar. En in de praktijk draagt 95% van de mensen op de piste een helm. Deze ontwikkeling is ingezet door snowboarders die nu eenmaal vaker vallen dan skiërs. En toch is het gek. Skiën is niet gevaarlijker dan tien jaar geleden. Maar de veiligheidscultuur op de piste totaal anders. Niet-helmdragers zijn onverstandig en een helm is niet langer suf of stom. Dat doe je gewoon.

In de schaatssport is de helm nog geen gemeengoed. Ik rij zonder helm mijn rondjes op de Jaap Edenbaan. Bij de schaatsers om me heen heb ik 20 helmpjes geteld. Een helm dragen zit nog niet in de cultuur. Maar rijden op een 400 meter baan is niet veiliger dan skiën of wielrennen lijkt mij. Dus waarom draagt de schaatser geen helm? Omdat niemand het doet, het hoort niet bij de sport. In 2012 riepen artsen van de VU al op tot een helmplicht. Dat had verband met de vele ongelukken op natuurijs. Het is wachten op nieuwe ongelukken in de topsport. Dat helpt om de veiligheidscultuur te veranderen, hoe wrang ook.

Als mijn dochters gaan schaatsen, krijgen ze een helm op. Sterker nog, volgende week neem ik mijn fietshelm mee en kies ik voor veiligheid boven collectieve ongeschreven regels in de sport.

Erben Wennemars en Martin Hersman zien dat de helm ingevoerd zal worden in de schaatssport. (video zondag 26 oktober 2014)